⬅ Previous श्लोक
Next श्लोक ➡
श्लोक - नाम क्रमांक: 505
शब्द:
Simple Meaning:
थेट अर्थाने — “जो स्वतःच चंद्र आहे, सोम आहे” — चंद्राची शीतल, पोषण करणारी आणि प्रेरणादायी ऊर्जा हीच त्याची प्रत्यक्ष अभिव्यक्ती आहे; जसा चंद्र आपल्या अमृतरसाने सर्व वनस्पतींना पोषण देतो, तसेच तो सर्व जीवांचे पोषण करतो।
Mythology / Philosophy / Spiritual:
संदर्भ : वैदिक सोम आणि आकाशीय सोम (चंद्र) हे दोन्ही भगवान विष्णूंच्या पोषणकारी स्वरूपाचे प्रतीक आहेत। पौराणिक कथा : छांदोग्य उपनिषद दर्शवते की सोम (चंद्र) पृथ्वीवरील सर्व जीवसृष्टीचे पोषण करतो — वनस्पती चंद्रप्रकाशाने वाढतात, समुद्राच्या लाटा चंद्राच्या आकर्षणाने हलतात, आणि मानवी शरीरदेखील चंद्रचक्रांशी जोडलेले आहे। परंतु हा सोम कोण आहे? तो केवळ भौतिक चंद्र नाही, तर “शीतल पोषणशक्ती” या दैवी तत्त्वाचे रूप आहे। जेव्हा लोक चंद्रदेवाची उपासना करून कृपा मागत होते, तेव्हा भगवद्गीतेत श्रीकृष्णांनी स्पष्ट केले : “पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः” — मीच सोमरूप धारण करून सर्व वनस्पतींचे पोषण करतो। म्हणूनच तेच सोम आहेत — जे शीतलता देतात, सूर्याच्या उष्णतेचे संतुलन राखतात (आणि सूर्यही विष्णूंचेच रूप आहे)। योगसाधनेत सोम म्हणजे ध्यानाच्या चंद्रचक्रातून झरणारे अमृत — जे अंतर्मनाला शांती, अमरत्व आणि आनंद प्रदान करते। बाह्य चंद्र (आकाशीय सोम) आणि अंतर्गत अमृत (ध्यानातील सोमरस) हे दोन्ही विष्णूंचेच प्रगटीकरण आहेत। सोमाची उपासना कालाधारित असू शकते, परंतु सोमरूप विष्णूंना जाणणे हे काळाच्या पलीकडचे आध्यात्मिक सत्य आहे।
विवेचन:
जो चंद्राप्रमाणे शीतल, पोषक आणि औषधीशक्ती वाढविणारा आहे, तो सोमः. त्याच्या कृपेने मनाला प्रसन्नता आणि अंतःकरणाला शांती मिळते. शीतलता, माधुर्य आणि पोषण यांचे हे अत्यंत सुंदर नाव आहे.
अर्थ:
चंद्र रूपाने वनस्पतींचे पोषण करणारा.
English Meaning
Meaning:
Om Somaya Namah।