⬅ Previous श्लोक
Next श्लोक ➡
श्लोक - नाम क्रमांक: 520
शब्द:
Simple Meaning:
अंत (शेवट) + क (करणारा/कारक) यावरून; “जो सर्व गोष्टींचा अंत घडवून आणतो” — जो सृष्टीच्या प्रलयकाळात सर्व अस्तित्वांना त्यांच्या अंतिम अवस्थेकडे परत नेतो; सर्व व्यक्तीगत आणि ब्रह्मांडीय कथांचा अंतिम समारोप करणारा परम तत्त्व।
Mythology / Philosophy / Spiritual:
संदर्भ : भगवान विष्णू हे कालस्वरूप आहेत आणि तेच सर्व गोष्टींचा अंत घडवणारे तसेच मृत्यूचाही अंत करणारे तत्त्व आहेत। पौराणिक कथा : मार्कंडेय ऋषींचे आयुष्य संपण्याची वेळ आल्यावर यमराज त्यांना घेण्यासाठी आले. परंतु मार्कंडेयांनी शिवलिंगाला घट्ट पकडले आणि जाण्यास नकार दिला. यमराजांनी आपला पाश टाकला, परंतु तो चुकून शिवलिंगावर पडला. यामुळे शिव प्रकट झाले आणि यमाचा नाश केला — तरीही प्रश्न राहतो की मृत्यूचा नाश कोणी करतो? तेव्हा भगवान विष्णू प्रकट झाले आणि यमराजांना पुनर्जीवित केले, आणि स्पष्ट केले : “मीच ‘अंतक’ आहे — जो मृत्यूचाही अंत करतो. यम स्वतःला अंतिम समजतो, पण मी त्याचाही अंत करणारा आहे.” ही कथा दर्शवते की सामान्य जीवांसाठी यम हा अंत करणारा आहे, परंतु यमासाठीही विष्णूच अंतिम “अंतक” आहेत। भक्तांसाठी अर्थ : सर्व गोष्टींचा शेवट असतो, पण भगवान विष्णू हे “अंतांचा अंत” आहेत — जिथे मृत्यू, भय आणि पुनर्जन्म यांचा शेवट होतो। त्यांच्यापर्यंत पोहोचणे म्हणजे जन्म-मृत्यूच्या चक्राचा पूर्ण अंत — कारण खरा “अंतक” भयाचा नाही, तर त्या भयाचाच अंत करणारा परमेश्वर आहे।
विवेचन:
जो अंत करणारा, मृत्युरूप किंवा समाप्ती घडविणारा आहे, तो अन्तकः. जेव्हा काल पूर्ण होतो, तेव्हा तोच जगाच्या एका अवस्थेचा शेवट करतो. संहारही नव्या सुरुवातीसाठी असतो, हे या नावातून समजते.
अर्थ:
प्रलय काळी सर्वांचा अंत करणारा.
English Meaning
Meaning:
Om Antakaya Namah।